Steven Allan Spielberg (d. 18 Aral?k 1946,
Cincinnati, Ohio),
Amerikal? sinema
yönetmeni, yap?mc?s? ve senarist.
Filmleri büyük gi?e ba?ar?lar? kazanm??, tüm zamanlar?n en çok hâs?lat
yapan yap?mlar?na imza atm??t?r. Premiere dergisince film
endüstrisindeki en güçlü ve en etkili figürdür. Ayr?ca Life dergisi
yönetmeni, kendi jenerasyonundaki en etkili ki?i olarak liste ba??
yapm??t?r. 70lerden 90lara üç önemli döneme damgas?n? vuran ve
uluslararas? arenada hit olup en çok gi?e ba?ar?s? kazanm??
Jaws,
E.T.
ve Jurassic Park
filmlerini yönetmi?, sinema endüstrisinin kö?e ba?lar?ndan birini tutan
DreamWorks Pictures? kurmu?tur. Filmlerinde birbirinden farkl? temalar
kullanm??, macera ve bilimkurgunun en ba?ar?l? örneklerine imza atm??,
son y?llarda dramatik ö?eler üzerine yo?unla?m??, aile, sava?,
ili?kiler ve terörizm konular?nda filmler çekmi?tir. Filmlerinde II.
Dünya Sava?? önemli yer tutmaktad?r. Spielberg filmleri say?s?z kez
Oskar'la ödüllendirilmi?tir. Orijinal film müzikleri için John
Williams? seçen yönetmen, en çok Tom Hanks,Harrison Ford ve Richard
Dreyfuss gibi oyuncularla çal??m??t?r.
Hayat?
18 Aral?k 1946da 4 çocuklu bir ailenin en büyü?ü olarak Cincinnati, Ohioda dünyaya geldi. Spielbergün soyad? kökleri 17. yüzy?la uzanan Macar Yahudisi akrabalar?n?n Avusturyada
ya?ad??? Spielberg kentinden gelmektedir. Bilgisayar mühendisi olan
babas? Arnold Spielbergin i?leri dolay?s?yla çocuklu?u Camden, New
Jersey, Haddon Township, New Jersey, Phoenix, Arizona Dream ve
Saratoga, California Dreamin gibi farkl? ?ehirlerde geçen Spielbergin
izledi?i ilk film, Cecil B. DeMillein
The Greatest Show on Earthüydü. Küçük ya?larda sinemaya duydu?u büyük
ilgiyle hayaller kuran Spielberg, daha sonralar? American Film
Instituteye verdi?i bir röportajda, ilk kurgusunun oyuncak trenlerini
çarp??t?rmas? oldu?unu söyleyecekti. Henüz bulu? ça??na gelmeden,
arkada?lar?yla birlikte 8mmlik macera filmleri çeken Spielberg,
filmlerin gösterimini evde para kar??l???nda yap?yor, ablas? da
misafirlere pop corn sat?yordu.
Spielberg ilk ödülünü 13 ya??ndayken ad?n? Escape to Nowhere koydu?u
40 dakikal?k sava? türündeki filmiyle kazand?. 1963 y?l?nda Phoenix,
Arizona Dreamdaki Arcadia High Schoola devam ederken Spielberg ilk
uzun metrajl? ba??ms?z filmini yaz?p yönetti. 140 dakikal?k bir
bilimkurgu filmi olan ve daha sonra Close Encounters? çekerken ona
ilham verecek Firelight? 400 dolarl?k bir bütçeyle çekip, 100 dolar
kazand?. Firelight, Spielbergin ilk büyük tan?t?m ba?ar?s? oldu, zira Phoenix gazeteleri 16 ya??ndaki bu çocu?un büyük gelecek vaat edi?ini yaz?yordu.
Annesiyle babas?n?n bo?anmalar?n?n ard?ndan babas?yla birlikte California Dreaminya ta??nd?. 3 k?z karde?i ve annesi Arizonada
kalm??t?. Ö?renimine devam ederken ya?ad??? En kötü tecrübe ve
Yeryüzündeki cehennem olarak nitelendirdi?i okulu Saratoga High
Schooldan 1965 y?l?nda mezun oldu. Arkada?lar? ona Spielbug lakab?n?
takm??lard?.
Kartal ?zci olan ve Amerikan?n Erkek ?zcileri(BSA)dan
Distinguished Eagle Scout ödülünü ve sinematografi ?eref rozetini alan
Spielberg, daha sonralar? BSAn?n anti-homoseksüel duru?undan
ho?lanmad??? için BSAdan istifa edecekti.
Spielberg Californiaya ta??nd?ktan sonra 3 kez UCLAn?n University
of Southern California's School of Cinema-Television bölümüne sinema
e?itimi almak için müracaat etmesine ra?men, kabul edilmemi?ti.
Spielberg, hem UCLAya kabul edilmeyi?i hem de Vietnam
sava??nda askere al?nmas? riskine kar?? ailesinin iste?i yüzünden Long
Beachtaki California State Universityye kaydoldu. Henüz mezun olmadan
sinema tutkusuyla kendini Universal Studiosun kurgu bölümünde haftan?n üç günü para almadan çal??an bir stajyer olarak buldu ve film kariyeri bu ?ekilde ba?lad?.
Kariyeri
1968de, Universal Studiosta çal???rken ilk k?sa filmi olan Amblin'i
çekti. Universal TV ba?kan yard?mc?s?n?n 24 dakikal?k filmi görmesinden
sonra, 21 ya??ndaki Spielberg kendisiyle uzun vadeli kontrat imzalanan
en genç yönetmen olacakt?. Daha sonralar? ona profesyonel anlamda
yönetmenlik yolunu açan bu k?sa filmin an?s?na ilk prodüksiyon
?irketinin ad?n? da Amblin koyacakt?.
1969da California State Universitydeki e?itimini Universal
Studiosla imzalad??? anla?ma nedeniyle b?rak?p, profesyonel olarak
yönetmenlik yapmaya ba?lad?.
Spielbergin Universal Studiostaki ilk i?i Joan Crawfordun
ba?rolde oynad??? TV dizisi Night Galleryydi. 1977de hayata gözlerini
yumana kadar Spielbergle yak?n dost olan Crawford, kendisiyle röportaj
yapmak için Night Gallerynin setine gelen Detroit Free Pressten
Shirley Edere Spielberg için ?unlar? söyledi: Git onunla röportaj
yap, çünkü o tüm zamanlar?n en büyük yönetmeni olacak!
Universal Studios, Spielbergün i?lerinden çok memnun kal?nca yönetmenle 3 TV filmi için yeni bir anla?ma daha imzalad?. Bunlar?n ilki Richard Mathesonun roman?ndan uyarlanan 1971 tarihli Dueldi. Ard?ndan 1972de Something Evil ve 1973te Savage Grace geldi.
Spielberg, yola 1974 tarihli The Sugarland Expressle devam ettikten sonra, ona kariyerinin ilk y?llar?nda büyük bir ba?ar? getirecek olan Jaws filmi için 1975te
kamera arkas?na geçti. Kurgu, film müzi?i ve ses dallar?nda 3 oskar?
kucaklayan filmin gi?e has?lat? 100 milyon dolar oldu. Box-office
rekoru k?ran film için bas?n Jawsmania tan?mlamas?n? yapt?. En iyi
film aday? olarak da gösterilen Jawstan sonra Spielberg, ünlü aktör ve
sonralar? alter-egosu oldu?unu belirtece?i Richard Dreyfussla ortak oldu.
Jaws 2yi çekmesi yönünde yap?lan teklifleri reddeden Spielberg,
1977de çocuklu?undan beri çekmeyi dü?ündü?ü UFOlarla ilgili olan Close Encounters of the Third Kind için kamera arkas?ndayd?. Film en iyi sinematografi dal?nda Vilmos Zsigmonda Oscar Ödülü kazand?rd?.
1979da Pearl Harborla ilgili ironik de?erlendirmeler yapt???, Dan Aykroyd, John Belushi ve John Candynin ba?rollerini payla?t?klar? 1941 filmini çekti.
1941, gi?ede istedi?i ba?ar?y? yakalayamay?nca Spielberg, George Lucas ve ekibiyle bir macera filmi için kollar? s?vad?: Raiders of the Lost Ark. Film en iyi sanat yönetimi dal?nda Oscar Ödülü ald?, Spielberge ikinci en iyi film Oskar adayl??? getirdi ve 1981 y?l?n?n en çok gi?e has?lat? kazanan yap?m? oldu. Ayr?ca Spielbergin daha sonraki projelerinde de birlikte çal??aca?? Harrison Fordla tan??mas? için harika bir f?rsatt?.
1982de Spielberg ikinci bilimkurgu filmi için kamera arakas?ndayd?: The Extra-Terrestrial. ET yönetmenin 1993te çekece?i Jurassic Parka
kadar en çok gi?e has?lat? yapan ve Spielbergin en ki?isel filmi oldu.
4 dalda Oscar kazand?. Ayr?ca prodüksiyonunda storyboard kullan?lmayan
ve global pazarlama&reklamc?l?k stratejileriyle haz?rlanan ilk
Spielberg filmiydi. Spielberg filmi, anne babas? ayr?ld???nda ne
hissetti?i hakk?nda çekti?i çok ki?isel bir film olarak tan?mlad?. 27
Haziran [1982]]de dönemin Amerika ba?kan? Ronald Reagan ve e?i Nancy
Reagan Spielbergi davet ederek filmin Beyaz Sarayda gösterimini
gerçekle?tirdiler.
Spielberg, Ronald Reagan ve Nancy Reagan
Spielberg ayr?ca o dönemde vizyona E.T.den bir hafta önce giren
Poltergeist filminin prodüksiyonunda ve senaryo grubunda yer ald?.
1984de Spielberg, star-wars filmlerini çeken George Lucas?n hikâyesini yazd??? ve ba?rolde Harrison Fordu oynataca?? yeni filmi Indiana Jones and the Temple of Doomu çekti. Film en iyi efekt dal?nda Oscar ödülünün sahibi oldu.
Güne? ?mparatorlu?u ve The Color Purple filmlerinden sonra serinin ikincisi Indiana Jones and the Last Crusade için 1989da kamera arkas?ndayd?. Bu kez kadroda ünlü oyuncu Sean Connery de vard?.
1989 y?l? Spielbergün 2 film çekti?i ilk y?l oldu. Zira ayn? y?l Alwaysi de izleyiciyle bulu?turan Spielberg, gi?ede istedi?i sonucu alamad?. Ancak Always, Audrey Hepburnün oynad??? son film olarak sinema tarihindeki yerini ald?.
Alwaysin yaratt??? hayal k?r?kl???ndan sonra Peter Pan?n hikâyesi Hooku beyaz perdeye uyarlayan Spielberg, gi?ede bekledi?i ba?ar?y? elde edemedi.
1993te, yeniden bir macera filmi çekmek için kollar? s?vayan yönetmen bu kez Michael Crichton?n roman?ndan beyaz perdeye uyarlayaca?? Jurassic Park için i? ba??ndayd?. Film en iyi ses, görüntü efektleri ve en iyi ses dallar?nda olmak üzere toplam üç Oscar?n
sahibi oldu ve E.T.den sonra tüm zamanlar?n en çok ticari ba?ar?
kazanan filmiydi. Ayr?ca, filmin prodüksiyonu sinema endüstrisinde ilk
kez kullan?lan DTS(Digital Theatre System) ile yap?lm??t?.
Spielberg ayr?ca 1993'te Oskar Schindlerin gerçek özya?am öyküsünü
beyaz perdeye ta??d??? ve ona en iyi yönetmen, en iyi film de olmak
üzere toplam 7 dalda Oscar kazand?racak [[Schindler's Listi çekti.
1100 ki?iyi kendi hayat?n? kaybetmeyi göze alarak Nazi kamp?ndan
kurtaran Oskar Schindlerin hayat?, birçok ele?tirmen taraf?ndan
yönetmenin en önemli ve olgun filmi olarak tan?mlansa da, Spielberg
filmin en önemli filmi oldu?unu kabul etmekte, ancak E.T.yi en büyük
filmi olarak birinci s?raya koymaktad?r. American Film Institute tüm
zamanlar?n en iyi 10 filmi listesinde Schindler's Liste yer vermi?tir.
Jurassic Park ve Schindler's Listin ba?ar?lar?yla geçen 1993, Spielbergün film ?irketi Dreamworksün
de kurulu? tarihiydi. Zira Spielberg 1997de kendini Jurassic Park, The
Lost Worldü çekerken yönetmen koltu?unda buluncaya kadar DreamWorks
için çal??t?.
Amistad filminin setinde
Ayn? y?l yeniden bir tarihi drama için kollar? s?vayan yönetmen Amistad?
çekti. Spielberg, 1998de ona ikinci kez en iyi yönetmen oskar?
kazand?racak 2. dünya sava??ndaki ki?isel bir hikâyeyi anlatt??? Saving Private Ryan için yönetmen koltu?undayd?.
Spielberg Pentagon'da (1999)
7 ?ubat 2000
tarihinde Spielbergün doktoru yönetmenin rutin muayenesinde böbre?inde
kansere neden olabilecek hücre de?i?iklikleri kaydetti. Los
Angelesteki Cedars Sinai Medical Centerda tedavi gören Spielberg,
k?sa sürede iyile?ti.
2001 y?l?nda yak?n arkada?? Stanley Kubrickin y?llard?r çekmeyi planlad??? final projesi A.I.: Artificial Intelligencei çekti. Efsane yönetmen Billy Wilder, filmin çok önemli oldu?unu ancak hakk?n?n teslim edilmedi?ini belirtti.
Philip K. Dickin roman?ndan beyaz perdeye aktar?lan ve Roger Ebertin 2002nin en iyi filmi olarak nitelendirdi?i Minority Report, gi?ede 300 milyon dolar has?lat yapt?.
Ayn? y?l Salt Lake Cityde yap?lan K?? Olimpiyatlar?n?n aç?l??
töreninde, geleneksel olimpiyat bayra??n? ta??ma görevi Spielberge
verildi. Yönetmen ayr?ca 1965te kaydoldu?u ve sinema kariyeri yüzünden b?rakt??? California State Universitydeki e?itimini de 2002de
tamamlad?. Mezuniyetinin senelerce uzamas?n? montaj süreci 33 y?l
boyunca süren bir filme benzeten yönetmen, elektronik sanatlar ve
sinema dal?nda lisans?n? ald?. Okuldaki profesörlere mesleki deneyim
olarak Saving Private Ryan, Schindler's List ve Jurassic Park filmlerini sundu.
Spielberg daha sonra Catch Me If You Can(2002), The Terminal (2004) War of the Worlds (2005) Munich (2005) filmlerinin yönetmenli?ini yapt?. Munich 5, War of the Worlds 3, Catch Me If You Can 2 dalda Oscar'a aday oldu.
Temalar
Spielberg filmlerinde farkl? temalar kullanmaktad?r. S?radan
insanlar?n kendilerini s?ra d??? durumlar?n içinde buldu?u konsept
a??rl?k kazanmaktad?r. Duel, Jaws, Close Encounters of the Third Kind, E.T. the Extra-Terrestrial, Empire of the Sun, Hook,
Jurassic Park, Saving Private Ryan, Catch Me if You Can, War of the
Worlds ve Munich bu temaya örnektir. Bilimkurguya olan dü?künlü?ünün
babas?ndan geldi?ini aç?klayan yönetmen, filmlerinde aile ba?lar?
üzerinde de s?kl?kla durmu?, naif, merak ve inanç duygusu geli?mi? bir
duru? geli?tirmi?tir. Özellikle çocuk ve ebeveyn ili?kileri ekseninde
geli?en konular üzerine gitmi?tir. Anne babas? ayr? çocuklar, ilgisiz
babalar, aile sorunlar? yan?nda II. dünya sava?? ba?ta olmak üzere,
sava?, terörizm, ?rkç?l?k gibi global konularla da yak?ndan
ilgilenmi?tir.
Siyasi Görü?ü
Spielberg demokratik partiyi destekliyor ve Bill Clinton?n yak?n arkada??. Amerikan?n milenyum kutlamalar? için Clintonla çal??t?. Proje kapsam?nda çekti?i ve John Williams?n müziklerini yazd??? 18 dakikal?k The American Journey filmi, 31 Aral?k 1999 tarihinde Amerikan?n
milenyum galas?nda gösterildi. Spielberg demokratlar? desteklemesine
ra?men California valisi olarak yeniden seçilmesini istedi?i
Cumhuriyetçi arkada?? Arnold Schwarzeneggera Jeffrey Katzenberg ve Haim Sabanla birlikte destek vermi?ti.
Evlilik ve Bo?anmalar?
Birinci Evlilik
1985 y?l?nda aktris Amy Irvingle evlendi ve çiftin 13 Haziran 1985te erkek çocuklar? Max Samuel Spielberg dünyaya geldi.
1989da Irvingten bo?and? ve aktrise 100 milyon dolar tazminat ödedi.
?kinci Evlilik
Indiana Jones and the Temple of Doomun çekimleri s?ras?nda tan??t??? Kate Capshawla
12 Ekim 1991]]de evlendi. Spielberg- Capshaw çiftinin 1990 y?l?n?n
haziran ay?nda Sasha Spielberg, 10 Mart 1992de Sawyer Spielberg, 1
Aral?k 1996da Destry Allyn Spielberg isminde 3 çocuklar? oldu.
Capshawun önceki evlili?inden olan 1976
do?umlu k?z? Jessica Capshaw, yönetmenin Irvingten olan o?lu Max
Samuel Spielberg, evlat edindikleri 1988 do?umlu Theo ve 28 ?ubat 1996 do?umlu Mikaela Georgela birlikte Spielbergin 7 çocu?u var.
Gönül Projeleri
Sineman?n dâhi çocu?u diye an?lan Steven Spielberg, Schindler'in
Listesinden bu yana, kendisi aç?s?ndan özel önem ta??yan konular?
filme çekmek için yönetmen koltu?una oturaca??n? aç?klad?.
Yönetmenin projelerinden biri de Filistinli ve ?srailli çocuklara
250 video kamerayla oynat?c? da??tmak. Onlar?n her gün ne yiyip
içtikleri, nelerle ilgilenip hangi oyunlar? oynad?klar? gibi günlük
ya?amlar?yla ilgili detaylar? kameraya çekmelerini ve sonra
birbirlerine vermelerini istiyor. Spielberg, bu yolla ?srailli ve Filistinli çocuklar?n aralar?ndaki fark?n ne kadar az oldu?unu göreceklerine inan?yor.
Filmografi
2000'ler
- Indiana Jones ve Kristal Kafatas? Krall??? (2008)
- Dünyalar Sava?? (2005)
- Münih (2005)
- Terminal (2004)
- Yakala Yakalayabilirsen (2004)
- Az?nl?k Raporu (2002)
- Yapay Zeka (2001)
1990'lar
- Er Ryan'? Kurtarmak (1998)
- Amistad (1997)
- The Lost World: Jurassic Park (1997)
- Schindler'in Listesi (1993)
- Jurassic Park (1993)
- Kanca (1991)
- Back to the Future III (1990)
1980'ler
- Back to the Future II (1989)
- Daima (1989)
- Indiana Jones: Son Macera (1989)
- Güne? ?mparatorlu?u (1987)
- Back to the Future (1985)
- The Color Purple (1985)
- Indiana Jones and the Temple of Doom (1984)
- E.T. The Extra-Terrestrial (1982)
- Raiders of the Lost Ark (1981)]] (1985)
1970'ler
- 1941 (1979)
- Üçüncü Türden Yak?nla?malar (1977)
- Jaws (1975)
- The Sugarland Express (1974)
- Duel (1971)
1960'lar
- Amblin' (1968)
- Firelight (1964)
Ald??? ödüller
- 1982 En ?yi Sinema Filmi Alt?n Küre Ödülü (Drama) - E.T. the Extra-Terrestrial
- 1987 Irving G. Thalberg Ödülü
- 1993 En ?yi Yönetmen Akademi Ödülü - Schindler'in Listesi
- 1993 En ?yi Film Akademi Ödülü - Schindler'in Listesi
- 1993 En ?yi Yönetmen Alt?n Küre Ödülü - Schindler'in Listesi
- 1993 En ?yi Sinema Filmi Alt?n Küre Ödülü (Drama) - Schindler'in Listesi
- 1993 BAFTA En ?yi Yönetmen Ödülü - Schindler'in Listesi
- 1993 BAFTA En ?yi Film Ödülü - Schindler'in Listesi
- 1998 En ?yi Yönetmen Akademi Ödülü - Er Ryan'? Kurtarmak
- 1998 En ?yi Yönetmen Alt?n Küre Ödülü - Er Ryan'? Kurtarmak
- 1998 En ?yi Sinema Filmi Alt?n Küre Ödülü (Drama) - Er Ryan'? Kurtarmak
- 2001 ?ngiliz Komutan ?övalyelik Ni?an?
- 2004 Frans?z Légion d'honneur
- 2008 Cecil B. DeMille Ödülü
Daha okuyun »